STS-4

STS-4 là sứ mệnh tàu con thoi thứ tư của NASA, và cũng là nhiệm vụ thứ tư của tàu con thoi Columbia. Với phi hành đoàn gồm Ken Mattingly và Henry Hartsfield, tàu con thoi được phóng vào ngày 27 tháng 6 năm 1982 và hạ cánh một tuần sau đó vào ngày 4 tháng 7 năm 1982. Do sự cố dù, các tên lửa đẩy nhiên liệu rắn (Solid Rocket Booster – SRB) không thu hồi được.

STS-4 là chuyến bay thử nghiệm cuối cùng của Tàu con thoi, sau đó nó chính thức được tuyên bố là đã đi vào hoạt động. Columbia mang theo nhiều tải trọng khoa học trong sứ mệnh, cùng với các hệ thống phát hiện tên lửa quân sự.

Phi hành đoàn

STS-4, chuyến bay thử nghiệm cuối cùng của Tàu con thoi, cũng là chuyến bay cuối cùng mang theo phi hành đoàn gồm hai phi hành gia. Chỉ huy Ken Mattingly trước đó đã bay với vai trò Phi công Module Chỉ huy trên tàu Apollo 16, và cũng là Phi công Module Chỉ huy dự kiến cho Apollo 13 trước khi bị thay thế bởi phi công dự phòng Jack Swigert do phơi nhiễm bệnh sởi Đức. Hartsfield là một phi hành gia mới, chuyển tới NASA năm 1969 sau khi chương trình Phòng thí nghiệm Quỹ đạo Có người lái (Manned Orbiting Laboratory – MOL) của Không quân bị hủy bỏ. Ông từng đảm nhiệm vai trò Điều phối viên liên lạc (CAPCOM) cho Apollo 16, cả ba sứ mệnh Skylab và STS-1. Cả hai người đều tốt nghiệp Đại học Auburn, đây là lần duy nhất toàn bộ phi hành đoàn Tàu con thoi tốt nghiệp cùng một trường đại học.

Từ STS-4 trở đi, NASA đã ngừng việc bổ nhiệm và đào tạo các phi hành đoàn dự bị hoàn chỉnh. Thay vào đó, từng thành viên phi hành đoàn được chỉ định người dự bị có thể thay thế họ. Quyết định về việc có bổ nhiệm thành viên phi hành đoàn dự bị hay không được đưa ra theo từng chuyến bay bởi các nhóm quản lý chuyến bay tại Trung tâm Vũ trụ Johnson. Do đó, chuyến bay cuối cùng của NASA có phi hành đoàn dự bị toàn thời gian là STS-3.

Tóm tắt sứ mệnh

STS-4 được phóng từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào ngày 27 tháng 6 năm 1982, lúc 15:00:00 UTC, với Ken Mattingly làm chỉ huy và Henry Hartsfield làm phi công. Đây là sứ mệnh tàu con thoi đầu tiên được phóng chính xác vào thời điểm dự kiến. Đây cũng là chuyến bay nghiên cứu và phát triển cuối cùng trong chương trình, sau đó NASA coi tàu con thoi đã đi vào hoạt động. Sau chuyến bay này, ghế phóng thoát hiểm của Columbia bị vô hiệu hóa, và phi hành đoàn tàu con thoi không mặc đồ bảo hộ áp suất nữa cho đến sứ mệnh STS-26 vào năm 1988.

Hàng hóa của STS-4 bao gồm các tải trọng Getaway Special (GAS) đầu tiên, với chín thí nghiệm khoa học do sinh viên Đại học Bang Utah cung cấp, cùng một tải trọng mật của Không quân Hoa Kỳ. Một trung tâm kiểm soát nhiệm vụ bí mật tại Sunnyvale, California đã tham gia giám sát chuyến bay. Mattingly, một sĩ quan hải quân đương nhiệm, sau này mô tả tải trọng mật – hai cảm biến để phát hiện vụ phóng tên lửa – như “một mớ linh tinh nhỏ nhặt mà họ muốn đưa lên”. Tải trọng này đã không hoạt động được. Cơ quan Trinh sát Quốc gia dự định triển khai DAMON, một tải trọng bí mật nhằm thay thế KH-9 HEXAGON, nhưng bị hủy bỏ vào tháng 12 năm 1980.

Trên khoang giữa của tàu con thoi, Hệ thống Điện di Dòng liên tục và Lò phản ứng Latex Đơn phân tán đã bay lần thứ hai. Phi hành đoàn đã thực hiện khảo sát sét bằng máy ảnh cầm tay, đồng thời tiến hành các thí nghiệm y tế trên chính họ cho hai dự án của sinh viên. Họ cũng vận hành Hệ thống Thao tác Từ xa (Canadarm) với một thiết bị gọi là Máy theo dõi Ô nhiễm Môi trường Cảm ứng được gắn ở đầu, được thiết kế để thu thập thông tin về khí hoặc hạt được phát ra bởi tàu con thoi trong khi bay.

Columbia hạ cánh vào ngày 4 tháng 7 năm 1982, lúc 16:09:31 UTC, trên đường băng bê tông số 22 dài 4,6 km tại Căn cứ Không quân Edwards, đánh dấu lần đầu tiên tàu con thoi quỹ đạo hạ cánh trên đường băng bê tông. Lần này, máy bay hộ tống dẫn đầu T-38 “Chase 1” được điều khiển bởi Guy Gardner cùng đồng đội Jerry L. Ross. Tổng thống Ronald Reagan và phu nhân Nancy Reagan đã chào đón phi hành đoàn khi họ trở về. Sau khi hạ cánh, Tổng thống Reagan đã phát biểu trước đám đông tập trung tại Edwards, tuyên bố tàu con thoi đã sẵn sàng hoạt động. Tiếp theo là bài phát biểu của Mattingly và Hartsfield, cùng màn bay ngang qua của tàu con thoi mới Challenger đặt trên Máy bay Vận chuyển Tàu con thoi (Shuttle Carrier Aircraft – SCA), đang trên đường tới Trung tâm Vũ trụ Kennedy.

Chuyến bay kéo dài 7 ngày, 1 giờ, 9 phút và 31 giây, vượt qua tổng quãng đường 4.700.000 km trong 112 vòng quỹ đạo hoàn chỉnh. Nhiệm vụ đã hoàn thành tất cả mục tiêu trừ tải trọng của Không quân, nhưng các tên lửa đẩy nhiên liệu rắn (Solid Rocket Booster – SRB) đã bị mất khi dù chính gặp trục trặc, khiến các vỏ tên lửa đâm xuống đại dương với tốc độ cao và chìm mất. Đây cùng với STS-51-L là những nhiệm vụ duy nhất không thu hồi được SRB. Columbia trở về Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào ngày 15 tháng 7 năm 1982.

Cập nhật lần cuối ngày 30/12/2025.