Xin chào các bạn!
Mãi tới hôm nay mình mới sắp xếp được chút thời gian nghỉ trưa để quay lại với blog.
Dạo gần đây mình có được tài khoản PressReader truy cập được vào epaper của nhiều tờ báo lớn trên thế giới. Nhờ vậy mình cũng đọc được nhiều hơn các bài viết dạng ý kiến, góc nhìn (Opinion) của các nhà báo, chuyên gia uy tín ở những đề tài mình quan tâm. Từ giờ mình sẽ cố gắng giới thiệu trong blog những bài góc nhìn mà mình thấy hay, đáng đọc và suy ngẫm.
Bài đầu tiên trong chuyên mục Góc nhìn của blog, mình xin giới thiệu đến các bạn bản lược dịch một bài viết nóng hổi mới ra lò của tác giả Amit Joshi, đăng trên tờ The Straits Times số ra ngày Thứ 3, 19 tháng Năm, 2026 mang tựa đề:
Right place, right time: The story behind Intel’s amazing rebound
The company has gained from an AI infrastructure boom and global supply chain worries, but several risks remain.
“Still, much of Intel’s recovery remains tied to forces largely outside its control: surging investment in AI, flaring geopolitical tensions and massive state-backed spending on semiconductor infrastructure. Intel did not win the AI race; geopolitics and the AI boom revived it.”
Đúng chỗ, đúng thời điểm: Câu chuyện đằng sau sự hồi phục ngoạn mục của Intel
Chỉ một năm trước, Intel được coi là một “di tích” của Thung lũng Silicon khi đối mặt với thua lỗ nặng nề, cắt giảm việc làm và chật vật theo kịp cuộc cách mạng AI. Thế nhưng, tình hình hiện tại đã hoàn toàn thay đổi. Cổ phiếu của Intel đã tăng vọt gần 500% trong năm qua, khi các nhà đầu tư đặt cược vào khả năng xoay chuyển tình thế lịch sử của tân giám đốc điều hành Tan Lip-Bu.
Sự hồi sinh của gã khổng lồ chip này không chỉ đến từ những động thái nội bộ khôn ngoan mà còn nhờ vào sự bùng nổ của cơ sở hạ tầng AI và nỗi lo ngại địa chính trị toàn cầu về chuỗi cung ứng chất bán dẫn. Thị trường hiện đang khao khát năng lực tính toán AI và cơ sở sản xuất chip tại Mỹ, điều đã cứu vớt Intel khỏi bờ vực sụp đổ.
Khi Tan Lip-Bu, người sinh ra tại Muar và lớn lên ở Singapore, tiếp quản vị trí từ Pat Gelsinger vào tháng 3 năm 2025, Intel đang gặp rắc rối nghiêm trọng. Công ty đã buộc phải cắt giảm hàng ngàn việc làm và hủy bỏ các dự án sản xuất lớn sau khi mảng kinh doanh chip thua lỗ hàng tỷ USD. Sự thay đổi sau đó đến từ sự bùng nổ nhu cầu về phần cứng AI, tạo ra một môi trường “dễ thở” hơn cho Intel.
Trong nhiều năm, mô hình “tích hợp theo chiều dọc” (vừa thiết kế vừa sản xuất chip) đã giúp Intel thống trị kỷ nguyên PC, kiểm soát hơn 90% thị trường bộ vi xử lý x86 toàn cầu. Tuy nhiên, công ty đã thất bại trong việc chuyển mình khi mất vị thế dẫn đầu trong sản xuất chip tiên tiến vào tay TSMC (Đài Loan) và bị các đối thủ Nvidia cùng AMD vượt mặt trong lĩnh vực chip trung tâm dữ liệu vận hành AI. Intel đã bỏ lỡ sự chuyển dịch này do quá chú trọng vào mảng kinh doanh bộ vi xử lý truyền thống. Sự đảo ngược thật tàn khốc: từ lợi nhuận 21 tỷ USD năm 2019, hơn khoảng 40% tổng lợi nhuận của TSMC, Nvidia và AMD cộng lại thời điểm đó, công ty đã báo lỗ ròng 18,8 tỷ USD vào năm 2024.
Kế hoạch phục hồi của ông Tan tập trung vào việc cắt giảm chi phí mạnh mẽ và xây dựng mảng đúc chip (foundry) để cạnh tranh với TSMC. Chiến lược này trở nên khả thi hơn nhờ yếu tố địa chính trị: Intel vẫn sở hữu năng lực sản xuất chip tiên tiến trên đất Mỹ, một lợi thế chiến lược không thể sao chép khi căng thẳng Mỹ-Trung leo thang. Chính phủ Mỹ đã hỗ trợ mạnh mẽ qua Đạo luật CHIPS and Science, với gói tài trợ lên tới 8,5 tỷ USD cho Intel vào năm 2024 nhằm giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng châu Á.
Mặc dù hồi phục, Intel vẫn đối mặt với ba rủi ro lớn. Thứ nhất là nguy cơ chu kỳ đầu tư cơ sở hạ tầng AI hiện tại lặp lại mô hình “bong bóng” công nghệ trước đây, dẫn tới dư thừa công suất. Thứ hai là sự tập trung khách hàng vào một nhóm nhỏ các “hyperscaler” (bao gồm Microsoft, Amazon và Meta), khiến Intel dễ bị tổn thương nếu họ cắt giảm đầu tư. Rủi ro cuối cùng là chính trị, khi sự hỗ trợ của chính phủ đi kèm điều kiện, ví dụ như việc Tổng thống Donald Trump từng kêu gọi ông Tan từ chức vào năm 2025.
Sự hồi phục của Intel phần lớn phụ thuộc vào các yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của họ: làn sóng đầu tư bùng nổ vào AI, căng thẳng địa chính trị leo thang và chi tiêu khổng lồ từ nhà nước cho cơ sở hạ tầng bán dẫn. Vẫn còn phải xem liệu đây là một sự đổi mới thực sự hay chỉ là việc cưỡi trên làn sóng AI hiện tại. Nhưng ít nhất, Intel đang cố gắng tái định vị mình xung quanh hai lĩnh vực quan trọng chiến lược: sản xuất chip tiên tiến và sản xuất tại Mỹ.
🔹Amit Joshi là giáo sư về AI và chiến lược tại IMD – International Institute for Management Development